Mózg, wehikuł czasu

Twój mózg jest wspaniałym zegarem. Niezwykle czułym i delikatnym. Kiedy rozmawiasz, precyzyjnie określa długość trwania każdej sylaby. Kiedy słuchasz muzyki, rozpoznaje długość dźwięków. Wie, ile trwa doba, a ile miesiąc. Ale jak to się dzieje? W jaki sposób ludzki mózg mierzy czas? Jak robią to mózgi zwierząt? I czym w ogóle jest czas: wielkością fizyczną czy może tylko wytworem mózgu?

Zagadki neuronauki czasu

Wszystkie te pytania stawia Dean Buonomano w swojej niezwykłej książce „Mózg, władca czasu. Dlaczego dzień może być krótszy niż godzina, a minuta dłuższa od dnia”. Autor jest profesorem neurobiologii i psychologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, a jego specjalnością jest neuronauka czasu, czyli badania nad tym, w jaki sposób czas działa w mózgu. Dziedzina wydaje się niezwykła, ale przecież na drodze w poznawianiu możliwości naszego mózgu wciąż stawiamy pierwsze kroki. Ludzki umysł jest ciągle pełen zagadek, z jakimi mierzą się naukowcy. Dean Buonomano próbuje rozwiązać niektóre z nich.

W swojej książce formułuje tysiące ciekawych pytań na temat tego, jak nasz mózg postrzega czas. Odpowiedzi daje może nieliczne, ale interesujące. Według niego ludzki mózg jest złożonym systemem, który nie tylko konstruuje nasze poczucie czasu, ale umożlliwia także mentalną podróż – symulację przyszłych i przeszłych wydarzeń. Nieustannie przewiduje nie tylko to, co będzie dalej, ale także kiedy to się stanie. Magazynując w pamięci informacje pozwalające przewidywać przyszłość, mózg jest więc nie tyle zegarem, co wehikułem czasu. Właśnie owa mentalna podróż w czasie to zdolność, która odróżnia nas zwierząt i umożliwia postep.

Te funkcje mózgu mają fundamentalne znaczenie nie tylko dla naszego codziennego życia, ale także dla rozwoju ludzkości. Bez zdolności przewidywania nie stworzylibyśmy przecież narzędzi ani nie wymyślili rolnictwa. To nasz mózg został zaprojektowany tak, byśmy mogli poruszać się po ciągle zmieniającym się świecie, przewidując, co i kiedy się stanie.

Filozoficzne pytania

Buonomano definiuje w nowy sposób takie pojęcia, jak czasoprzestrzeń czy świadomość. A jednocześnie stawia fundamentalne pytania, które od setek lat zajmują naukowców i filozofów:

  • Czym jest czas?
  • Czy nasze poczucie upływu czasu jest iluzją?
  • Czy wolna wola istnieje, czy też przyszłość jest ustalona z góry?

Formułując odpowiedzi na te pytania, amerykański neurobiolog pisze wiele o fascynującej architekturze ludzkiego mózgu i o zawiłościach samego czasu. Będzie to znakomita lektura dla wszystkich spragnionych nowej, rzetelnej wiedzy na temat tajemnic ludzkiego mózgu i zagadek czasoprzestrzeni.